Geluk in plaats van lesjes – over consequenties

Sinds jaar en dag krijgen ouders tips hun kinderen lesjes te leren door gebruik te maken van ‘natuurlijke’ of ‘logische’ consequenties (oftewel gevolgen). Door de voorstanders wordt zelfs beweerd dat deze ‘logische consequenties’ alternatieven zijn voor straf. Maar klopt dat wel? En, wat is eigenlijk precies het verschil tussen natuurlijke en logische consequenties?

Enkele voorbeelden van ‘logische consequenties’
* Een moeder vertelde me: “Als mijn zoon (6) ’s avonds niet wil eten, dwing ik hem echt niet hoor! De consequentie is dan wel dat hij met ‘trek’ naar bed gaat.”
* Op een website over opvoeding las ik over een jongen van 10. Het probleem was dat hij geregeld vergat zijn konijn water te geven. Het advies voor de ouders was om een ‘afspraak’ met het kind te maken. Een voorbeeld van zo’n afspraak was dat hij dan bijvoorbeeld geen limonade zou krijgen de volgende dag. Konijn geen water, hij geen lekker drankje.
* “Wie niet luisteren wil moet maar weten wat er van komt”, zijn woorden die nog naklinken uit mijn eigen jeugd. Ik zie ons nog zitten aan de grote tafel bij ons thuis. We moest aan tafel blijven, tot we het eten, dat we niet lustten, opaten.
* De moeder in dit artikel vond dat haar kind van 3 maar moest leren dat het weer haar zou kunnen treffen wanneer ze geen jas aan wilde. Zelfs in de winter liet moeder de jas dan thuis. Ook vond ze dat haar zoon van 10 zelf moest ondervinden dat weersinvloeden zijn skeelers zouden kunnen aantasten als hij die buiten liet liggen. Moeder ruimde zijn skeelers bewust niet op. En als hij boos werd tijdens het spelen van een spelletje, was de consequentie dat ze stopten met het spelen van het spel.

Hoe ik het zie is dat ik als ouder verantwoordelijk ben mijn kinderen te voeden als ze honger hebben, hen te warmen als ze kou lijden, en hen te helpen als ze verdriet hebben. ~ Rue Kream

Laat me weten als je van gedachten verandert!
De één stuurt zijn kind met honger naar bed, de ander dwingt haar kind te eten. Weer een ander bedenkt een onaangenaam gevolg voor als haar kind zijn konijn vergeet water te geven. De laatste ouder uit de rij met voorbeelden liet haar kind kou lijden en beraamde andere akelige gevolgen wanneer haar kinderen zich op een bepaalde manier gedroegen. Respect, vertrouwen en liefdevolle zorg kan ik in bovenstaande voorbeelden niet ervaren. Dat ervaar ik wel in de reactie van Rue Kream in bovengenoemd artikel. Kream vertelt aan de moeder die geen jas meenam voor haar kind, wat zij in zulke situaties zou doen: “Als mijn kinderen geen jas aan willen, krijgen ze een omhelzing en laat ik hen gaan. Tenslotte voel ik hun lichamen niet, zij voelen het. ‘Laat me weten als je van gedachten verandert’, zeg ik er dan bij. En als we op pad gaan, zorg ik ervoor dat we warme kleding meenemen, voor als de kinderen zich later bedenken. Want dat ze het nu niet koud hebben, betekent niet dat ze straks nog warm zijn.” Ze vervolgt: “Het zijn pas echt natuurlijke gevolgen als je ze niet plant. Elke keer als een ouder van tevoren iets onaangenaams uitstippelt voor een kind, zodat dit kind een lesje zal leren, is het geen natuurlijke consequentie, maar een straf! In plaats van kinderen lesjes te leren, kunnen ouders zich veel beter focussen op hoe ze kunnen bijdragen aan geluk en plezier in het leven van hun kinderen.”

Het verschil tussen natuurlijke en logische consequenties
Natuurlijke consequenties zijn dus gevolgen die geheel ongepland plaatsvinden. Thomas Gordon legt dat uit in zijn boek ‘Opvoeden tot zelfdiscipline’: “Als een kind van 9 jaar bijvoorbeeld haar veters niet strikt, valt en haar knie bezeert, is dat een natuurlijk gevolg. Niemand heeft zoiets bedacht of georganiseerd, niemand heeft het kind een lesje willen leren. Een kind kan concluderen dat het belangrijk is om haar veters een volgende keer te strikken, en daar is niets mis mee. Al heeft het kind in zo’n geval pijn, de gebeurtenis schaadt de relatie tussen ouder en kind op geen enkele manier. Logische consequenties daarentegen zijn doelbewust ontworpen, beraamd en uitgevoerd door volwassenen, in tegenstelling tot Moeder Natuur.” Er bestaat dus een groot verschil tussen natuurlijke en ‘logische’ consequenties en ze worden nogal eens door elkaar gehaald!

Als mijn kind iets buiten laat liggen dat beter naar binnen kan, ruim ik het op. De natuurlijke consequentie daarvan is dat mijn kind zich geliefd voelt ~ Rue Kream

Cadeautje van Sara, augustus 2017
Cadeautje van Sara, augustus 2017

Geen plaats voor logische consequenties   
Thomas Gordon beschrijft in zijn boek ‘Opvoeden tot zelfdiscipline’ waarom hij er bewust niet voor heeft gekozen ‘logische’ consequenties een plaats te geven in zijn model. Hij neemt een voorbeeld van een kind dat te laat thuis komt voor het eten. Volgens anderen zou het ‘logische gevolg’ nu kunnen zijn dat het kind zonder eten naar bed moet. Thomas Gordon schrijft: “In ons gezin zouden de gevolgen kunnen zijn dat mijn dochter koud eten voorgezet krijgt of het zelf zou moeten opwarmen, of dat zij een boterham klaar zou moeten maken, of wat dan ook. Maar naar bed moeten zonder eten! Dat is niet alleen onlogisch, het is een keiharde poging macht uit te oefenen door middel van op straf gebaseerde discipline. Om deze reden heeft het begrip ‘logische gevolgen’ geen plaats binnen P.E.T. (de Gordon® training voor ouders en opvoeders), noch binnen T.E.T. (de Gordon® training voor leerkrachten). Het is niets minder dan een eufemisme voor externe controle door straf.” ‘Logische consequenties’ zijn dus vooral mooi klinkende woorden voor straf! Ik ben blij dat Thomas Gordon zich zo duidelijk heeft uitgesproken over dit onderwerp. Ik denk dat dit mij en andere ouders kan helpen bij het maken van een bewustere keuze voor hoe wij met onze kinderen willen omgaan.

Effectieve vaardigheden
Het Gordon® model kent effectieve vaardigheden wanneer jouw kind in pijn is of ander ongemak. Je leert je kind op zo’n manier helpen, dat het toch zelf verantwoordelijkheid kan nemen voor haar of zijn problemen, passend bij de leeftijd, ontwikkeling en situatie. Ook kent het Gordon® model vaardigheden voor die situaties waarin kinderen de behoeften van hun ouders in de weg staan, waarbij de ouders een probleem ervaren. Vaardigheden die gebaseerd zijn op eerlijke expressie en respect, zonder gebruik te maken van expliciete en subtiele maniertjes en trucs op basis van macht en dwang. De vaardigheden in het Gordon® model dragen bij aan een warme relatie tussen ouder en kind.

Plezier en geluk
Rue Kream vertelt wat er in haar gezin gebeurt: haar kinderen helpen elkaar! Als de fiets van het éne kind nog buiten ligt, ruimt het andere kind de fiets op. Zou dit een natuurlijk gevolg zijn van de liefdevolle en respectvolle zorg die deze kinderen genieten? Ik vond het artikel hartverwarmend en inspirerend, en verheug me op meer in haar boek . Want ik wil graag focussen op plezier, geluk en een warme relatie met mijn kind, in plaats van op lesjes leren.

Bronnen:
Artikel Natural Consequences door Rue Kream
Boek Teaching Children Self-Discipline at Home and at School door T. Gordon

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *