Goede raad bij schuttingtaal (is duur!)

Je herkent het misschien, je kind komt met woorden thuis, die je zelf niet gebruikt. Schuttingtaal. Je irriteert je aan die woorden. Of je schrikt ervan, zoals ik. Hoe kun je hiermee omgaan, als je graag invloed wilt hebben op je kind? Als je betrokken, in verbinding wilt blijven én de autonomie van je kind wilt respecteren? Zó ging ik ermee om.

Een verschil in waarden tussen mij en mijn dochter
Tieten, dat woord had mijn dochter van 7 ergens gehoord en ik merkte dat ze het vaker ging gebruiken. Nu houd ik niet van zulke woorden. Ik besefte dat dit probleem een waardebotsing was, geen behoefteconflict. Bij behoefteconflicten en bij waardebotsingen horen verschillende vaardigheden. Er is sprake van een waardebotsing, wanneer het gedrag van je kind onacceptabel voor je is. Toch heeft dat gedrag geen concrete gevolgen voor je, het kost jou verder geen tijd, geld of energie. Bij waardebotsingen komt het vaker voor dat je kind niet bereid is zijn of haar gedrag te veranderen. Dat kan komen omdat het kind niet inziet hoe zijn of haar gedrag jou belemmert in je behoeften. Terecht. Als mijn dochter het woord ‘tieten’ zegt, kost dat mij geen tijd, geld of energie. Toch zijn er vaardigheden waarmee ik mijn kind kan beïnvloeden. Als er sprake is van een waardebotsing kan ik kiezen uit 7 vaardigheden, waarvan er 4 veilig zijn voor de relatie die ik met mijn kind heb.

Zakgeldbesteding
Zakgeldbesteding

Voorbeelden van waardebotsingen
Wanneer je kind woorden gebruikt waar jij een hekel aan hebt, is er dus sprake van zo’n waardebotsing. In het dagelijks leven met opgroeiende kinderen, hebben we vaker te maken met waardebotsingen. Hieronder kun je een paar voorbeelden lezen. Misschien herken je er wel een paar?
– Kind geeft haar zakgeld uit aan in jouw ogen onbelangrijke of ongezonde zaken.
– Kind draagt kleding die jij verfoeit.
– Kind eet zijn groenten niet op, een gezonde leefstijl vind jij erg belangrijk.
– Kind heeft vrienden die jij niet geschikt vindt.
– Kind wil vlees eten, jij eet vegetarisch (of andersom).
– Kind wil niet mee naar de kerk, voor jou is naar de kerk gaan juist heel belangrijk.
– Kind stopt met haar studie, jij zou de kans om te kunnen studeren voluit benutten.
– Puber heeft seks met wisselende vriendjes, voor jou is het hebben van 1 vaste liefdespartner belangrijk.

Een ouder die tot acceptatie in staat is, is bereid een kind de gelegenheid te geven zijn eigen ‘levensprogramma’ te ontwikkelen. ~ Thomas Gordon

De 4 veilige manieren bij omgaan met waardebotsingen
1. Zelf veranderen
Eerst kijk ik of ik zelf kan veranderen. Kan ik de waarden van mijn dochter misschien accepteren, deze misschien zelfs gaan waarderen? Dat komt echt voor! De liedjes waar ze naar luistert blijken heerlijk om samen op te dansen! Maar schuttingwoorden accepteren? Dát gaat me geloof ik niet lukken.
2. Voorbeeld geven
De meest krachtige manier om onze kinderen te beïnvloeden is het geven van een voorbeeld. Zelf voorleven wat je belangrijk vindt. In het geval van de schuttingtaal kan ik zelf kiezen voor respectvolle woorden en communicatie. Ik moet denken aan die cartoon waarin een vader zijn zoon over de knie legt, hem daarmee wil leren zijn zusje niet te slaan…
3. Confronteren
De derde veilige mogelijkheid is confronteren. Dat wil zeggen: zonder oordelen en verwijten delen hoe ik iets zie, hoe ik het ervaar, wat mijn waarde is. “Ik schrik ervan als je ‘tieten’ zegt, ik hou van respectvolle woorden en in dat woord ervaar ik geen respect voor meisjes en vrouwen”, zei ik tegen mijn dochter. Thomas Gordon schrijft dat als wij ouders onze waarden niet delen met onze kinderen, we een belangrijke kans laten liggen.
4. Effectief raadgeven
De vierde veilige manier bij omgaan met waardebotsingen is het geven van raad. Maar goede raad is duur, dat geldt ook als we onze waarden graag willen overdragen aan onze kinderen. Als je een effectief raadgever wilt zijn, houd dan het volgende in de gaten. Cruciaal bij het geven van raad is dat ik het alleen dan geef wanneer het gewenst is. Dat ik als het ware wordt geconsulteerd, geraadpleegd. Ook is het belangrijk dat ik goed geïnformeerd ben over datgene waarover ik raad wil geven. Het raadgeven gebeurt ook maar éénmalig, daarna is het aan de ander, het kind in dit geval. Het is mijn ervaring dat kinderen dol zijn op nieuwe informatie, graag willen leren en ontdekken hoe de wereld in elkaar zit. Dat ze ook graag willen weten hoe hun ouders over zaken denken, wat ze vinden, wat ze nodig hebben. Maar we zijn de verbinding kwijt als we hen onze ongevraagde adviezen geven, als we beleren, voorkauwen, herhalen en onze mening opdringen. Net als volwassenen, hebben kinderen recht op zelfbeschikking.

Don’t tell me
Please don’t tell me I should hug
Don’t tell me I should care
Don’t tell me just how grand I’d feel
If I just learned to share
Don’t say: “It’s allright to cry,”
“Be kind,” “Be fair,” “Be true.”
Just let me see YOU do it
Then I just might do it too.
~ Shell Silverstein

Oplossen bij waardebotsingen?
Ik vroeg mijn dochter of het oké voor haar was om het woord ‘tieten’ niet meer in mijn aanwezigheid te gebruiken. Zij ging daarmee akkoord. Achteraf had ik dit verzoek liever achterwege gelaten. Liever had ik het helemaal aan haar overgelaten of en hoe ze haar gedrag had aangepast. Liever had ik meer vertrouwen getoond in haar ontwikkeling, ook als die misschien anders gaat dan ik had gedacht. Belangrijk is niet dat onze kinderen zich op een bepaalde manier ontwikkelen, maar dát ze zich ontwikkelen, vindt Thomas Gordon.

Boek als hulpmiddel
Waar ik met voldoening op terug kijk, is de manier waarop ik haar informatie, raad, heb gegeven. “Wist je dat er schuttingtaal bestaat?” vroeg ik haar. “Zou je daar meer over willen weten?” Dat leek haar wel wat! We lazen samen het hoofdstuk ‘Schuttingwoorden’ uit het kinderboekje ‘Ben jij ook op mij?’. De schrijfster legt in dit hoofdstuk uit wat schuttingwoorden zijn en dat deze woorden een ander pijn kunnen doen. Terwijl wie zo’n woord gebruikt, misschien niet eens precies weet wat het betekent! Berenlul. Eikel. Kippenkont. Klootzak. Kloten. Kut, en nog veel meer van deze woorden lazen we in het boek. Het woord ‘tieten’ stond er ook bij. De betekenis van de woorden wordt kort en bondig uitgelegd. Reuze interessant vond mijn dochter het! Ze wilde graag dat ik alles nog eens voorlas. Sindsdien vraagt ze me weleens naar de betekenis van zo’n schuttingwoord, of gebaar. Of ze de woorden gaat gebruiken? Ik weet het niet. In ieder geval kan ze nu geïnformeerd kiezen. Het woord ‘tieten’ heb ik haar niet meer horen zeggen.

De ouder worden die ik wil zijn
Als ik het citaat van Kahlil Gibran uit De Kleine Profeet hoor of lees, weet ik weer: ja, zo’n ouder wil ik graag zijn! Zo’n houding had ik ook graag gewild van de volwassenen om mij heen toen ik een kind was. Dan had iedereen zichzelf kunnen zijn!

En in jouw gezin?
Wat doe jij wanneer er in jouw gezin waardebotsingen zijn?

Inspiratie:
Luisteren naar kinderen, hoofdstuk 14 en 15, door Thomas Gordon
Ben jij ook op mij? door Sanderijn van der Doef

Dit artikel schreef ik voor de Stichting Nederlandse Effectiviteitstrainingen (NET). Deze stichting is gelieerd aan Gordontraining International. De NET verzorgt in Nederland en Vlaanderen de Gordon® opleidingen en bewaakt de kwaliteit van deze opleidingen en de trainingen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *